Tadımda yoğunluk neyi anlatır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne ölçüde baskın hissedildiğini anlatan bir kavramdır; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma yakmadan başlamak doğru olur, çünkü kuru yaprağın ham kokusu size bir başlangıç ölçüsü verir özellikle tadıma yeni başlayanların gözünden kaçan bir ayrıntıdır. Burada no. 1 tubos aroma profili benzeri tüple korunan bir kutu ve romeo julieta no. 2 tekli gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren tat ne kadar belirgin ise yoğunluk o ölçüde fazla sayılır ve bu küçük alışkanlık bütün notları daha sağlam bir zemine oturtur. Sonucu o anda kaydetmek iyi olur, çünkü bellek çabucak kaybolur. Her çubuğu iki kez koklamak hatayı önler zira kalabalık yerlerde ince kokular kolayca kaçırılır. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü değildir; yalnızca şiddeti gösterir. Kısacası ilk tadımda sabırlı olmak hem de kriterleri baştan belirlemek işin temeli sayılır. Kriter belli olunca her çubuk aynı terazide değerlendirilir ve notlar birbiriyle destekler. Tadım esnasında dikkat dağıtıcı şeyler uzakta kalırsa odaklanma güçlenir.
Yakılış evrelerine göre aroma değişimi
Bir sigarillonun aroması yanış boyunca aynı kalmaz; bu yüzden aroma gücünü tek bir çekişle değerlendirmek doğru olmaz ayrıca erken acele edip hüküm vermek kolay görülen bir yanlıştır. Başlangıç bölümde koku çoğunlukla yumuşak ama temiz başlar elbette bu düzen her üründe birebir tekrar etmeyebilir. No. 3 tubos tadım notları benzeri tüplü ve kısa bir çubukta bu kısım kısa sürer zira gerçek karakter çoğu zaman bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar koyulaşır hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim eksik olur. Kısa kalın çaplı vitola benzeri kalın çaplı bir vitolada bu yükseliş daha geç gelir gerçekten bu sebeple sakin gitmek fayda getirir. Son bölümde sıcaklık yükseldiğinden acımsı notalar öne çıkabilir gerçekten ısınan yaprak kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir not vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin geçişi genellikle net değildir, o nedenle kabaca üçe ayırmak yeterlidir. Değişimleri fark etmek adına nefes sıklığını değiştirmemek önemlidir. Art arda çekmek sıcaklığı artırır hem de aromayı çarpıtır.
Yoğunluğa puan vermenin pratik yolu
Yoğunluğu sayıya dökmek öznel izlenimi daha net hâle getirir her zaman sabit aydınlatma ve sessiz bir köşe tercih edilmelidir. Bir ile beş arası giden bir ölçek çoğu tadımcı için yeterlidir bu durum tadım notlarını insandan insana daha tutarlı kılar. 1 belli belirsiz notayı, 5 de damakta baskın duran güçlü aromayı anlatır böylece odak dağılmaz ve yorum kalitesi artar. Petit julietas tadım notları gibi ince ve kısa bir çubuk genellikle düşük basamaklarda kalır ve ileride bakıldığında hangi noktayı düşündüğünüz kolayca hatırlanır. Kısa boylu yirmi beşlik kutu benzeri aynı boydaki bir kutu de yumuşak notaları yüzünden yakın bir not alabilir aksi halde aynı ürün iki ayrı not çıkarabilir. Notu vermeden önce en az üç nefes yapmak gerekir öte yandan yarım puanlar vermek gereksiz bir yük yaratır. Ölçeği her seferinde değiştirmemek karşılaştırmayı mümkün kılar. Ölçeğin orta noktası genellikle tercih edilen değerdir, zira ılımlı çubuklar çoğunluğu kapsar. Uçlardaki notlar yalnızca istisnai durumlarda verilmelidir. Bu sayede not defteri ayırt edici olur.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, dumanın sıcaklığını ve yoğunluğunu belirgin biçimde değiştirir bu nedenle yanış çizgisinin düzgün gitmesini da izlemek gerekir. İnce bir çubuk hızla ısınır, dolayısıyla baharatlı notalar çabuk öne çıkar gerçekten dar çaplılarda ısı birikimi belirgin biçimde hızlıdır. Petit royales aroma profili gibi ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen fark edersiniz ısınma hızı ise tadı hemen etkileyen bir unsurdur. Kalın gövdelerde çekiş daha yavaş akar ama aromalar daha geç açılır hem de bu çabukluk aromanın okunma süresini kısaltır. Tadımda regalias de londres gibi tatlılığı öne alan bir kutu bu farkı iyi örnekler kül oluşumu dengesizse not kısmına eklenmelidir. Yavaş yanış tadı daha ayrıntılı kılar fakat şiddetini azaltmaz aksine geniş gövdede duman daha uzun bir süreye dağılır. Bu yüzden çapı not defterine yazmak gerekir. Değişik çaplarda iki çubuğu aynı oturumda denerken önce inceyi sonra geniş çaplıyı seçmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma hafif olanın izlenimini gölgelemez. İkisi arasındaki bekleme süresi en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Aroma iki kanaldan algılanır: dildeki tat ile burun boşluğunun yakaladığı aroma hâlbuki bu iki kanal birbirini tamamlar ama eş anlamlı değildir. Gücü doğru ölçmek adına bu iki kanalı ayrı kaydetmek iyi olur bu ayrım ilk bakışta küçük görünse de sonuçları epey değiştirir. Nefesi ağızdan verirken burundan hafifçe çıkarmak retrohale denemesidir örneğin hafif bir soluk kokuyu çok zengin gösterir. Short churchills gibi kremsi bir robusto bu yöntemle koku tarafını net verir ayrıca burun tıkalıyken yapılan değerlendirmeler sağlam olmaz. Short sports neye benzer gibi ince bir çubuk de fındıksı notayı daha kısa bırakır sert bir çekiş ise narin notaları örter. Güç damakta zayıf fakat koku tarafında yüksek olabilir benzer biçimde çok sıcak bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki notu karşılaştırmak aydınlatıcıdır; Bu iki notu ayrı yazmak kafa karışıklığını önler. Acemi tadımcılar açısından önce burundan gelen notalara bakmak işi basitleştirir. Deneyim arttıkça dil kısmı da ayrıntı göstermeye başlar. Farklı aromaları adlandırmayı denemek algıyı keskinleştirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız doyduğunda aroma gücü olduğundan zayıf hissedilir ayrıca yemek arasında tadım yapıyorsanız bu ayrıntı iyice önem kazanır. Bu yüzden her denemeden sonra oda sıcaklığında bir yudum su almak iyi bir alışkanlıktır bu küçük özen yoğunluğun gerçek yüzünü görmenizi mümkün kılar. Wide churchills neye benzer gibi geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu deneniyorsa sade soda yeterlidir çünkü doymuş bir ağız en güçlü notayı dahi soluk hissettirir. Şekersiz kahve kakao notalarını güçlendirir, tatlı içecek ise notaları bastırır ayrıca buzlu sıvılar dili uyuşturur hem de aroma algısını düşürür. Puritos serisi neye benzer gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi karakteri suyla daha net görünür bu yüzden temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her seferinde aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan sonra keskin notalar gerçekte olduğundan güçlü görünür. Yemekten hemen sonra değerlendirme yapmak önerilmez. Su ve kahve haricinde çay da düşünülebilir; asıl mesele seçimin sade olmasıdır. Damak tazelendikten sonra iki üç dakika beklemek iyi sonuç verir. Aceleyle başlanan değerlendirme sıklıkla hatalı sonuçlanır.
Sigarillo ölçülerinde yoğunluk değerlendirmesi
Sigarillo formatında yanış kısa sürdüğünden yoğunluk dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda hızla silinebilir. Dolayısıyla başlangıç ve son çekişler arasındaki farkı görmek daha zordur bu yüzden kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne oranla daha sabırlı incelenmelidir. 20 club sigarillo benzeri club kalınlığında bir çubuk orta bölümü uzatır böylece yoğunluğu gözlemeyi rahatlatır zira her çekişin payı daha fazladır. 20 mini sigarillo yoğunluğu nasıl benzeri mini ölçü de kakao tonunu çabucak ortaya koyup biter çünkü geçiş dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Mini ölçülerde iki adet tadmak tek denemeden daha güvenilir izlenim verir bu sebeple sakin ve eşit aralıklı çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu başlangıçtaki ilk notu oluşturur dolayısıyla yazmayı çubuk yanarken değil bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bu izlenimi ayrı kaydetmek iyidir. Boy küçüldükçe tat katmanı azalır, fakat güç hissi korunabilir. Bu yüzden küçük çubuk notlarını büyük boy kayıtlarıyla doğrudan karşılaştırmamak daha doğru olur. Ayrı sayfa açmak işe yarar.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir deneme yoğunluk konusunda güvenilir bir yargı vermez demek ki her deneme bir öncekinin üzerine inşa edilir. Günün yorgunluğu, ortam ve zaman algıyı değiştirir bu alışkanlık birkaç denemeden sonra gözle görülür fayda verir. Dolayısıyla basit bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde aynı aromalar defalarca yeniden keşfedilir. 20 aniversario yoğunluğu nasıl benzeri yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde tadıldığında kakao tonu aynı kalıyor mu görülür ayrıca aynı çubuğa geri dönüp göz atmak gelişimi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar sabit kaldığını gösterir bu da boşa emeğe yol açar. Saat, puro adı ile puan deftere girilmelidir gerçekten en eski kayıtlar sonradan okunduğunda şaşırtıcı sapmalar gösterir. Puanlar arasında iki basamaktan fazla fark varsa koşullar gözden geçirilmeli. Zamanla kendi ölçütünüz oturur. Defterde öz cümleler uzun paragraflardan daha kullanışlıdır. Mesela ikinci evre güçlü ahşap tonu şeklinde bir not yeterli olur. İleride bakıldığında net kalmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, dumanın damaktaki ağırlığını anlatır; aroma gücü de tatların belirginliğidir çünkü bu iki ölçüt aynı yönde hareket göstermek mecburiyetinde değildir. İkisi sıklıkla birbirine karıştırılır, hâlbuki bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha dürüst bir değerlendirme doğurur. El principe gibi küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olsa da sütlü kahve tonunu net verebilir örneğin ağır bir duman sönük bir aromayla gelebilir. Dengeli onlu puro kutusu gibi dengeli bir kutu ise orta gövdeyle badem notasını güçlü taşır kaldı ki dolgun bir içim aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir çubuk yüksek lezzet verebilir aksi hâl da mümkündür. Bunu ayırt etmek için iki ayrı not tutmak işe yarar bu sebeple tek kelimeyle güçlü yazmak yerine ayrı ayrı yorumlamak iyidir. Dolgunluğa bakarak aroma gücünü tahmin etmek yanıltır. Aynı dolgunlukta iki çubuk arasında aroma ayrımı bulmak ince bir beceridir. Bu becerinin ilerlemesi zaman ile tekrarlı kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kişisel damak zevkiniz olacaktır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Ortam, yoğunluk algısını en az tütün kadar etkiler yani en sağlam değerlendirme koşulları değiştirmemekle mümkündür. Fazla kuru bir ortamda çubuk hızlı yanar ve keskin notalar abartılır bu sebeple ortam şartlarını da deftere geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş ağırlaşır hem de lezzet silikleşir ısı de yaprağın ısınma hassasiyetini değiştiren başka bir etkendir. La prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken kutunun tuttuğu durumu hesaba katmak yararlıdır aksi halde farklı günlerde çıkan puan farkı çubuktan sanılabilir. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu aynı koşullarda karşılaştırılırsa ayrım net görülür değerlendirme anı planlarken bu etkeni unutmayın. Temiz hava ortamdaki kokuları dağıtır, parfüm de algıyı bozar hâlbuki asıl etken çoğu zaman ortamdaki hava veya koku olur. Değerlendirmeyi hep aynı odada yapmak en tutarlı yöntemdir. Havasız bir odada koku birikirse sonraki çubuğun aroması yanlış algılanabilir. Pencere aralığı bırakmak çoğu zaman yeterlidir. Rüzgar çok güçlüyse yanış yapısı bozulur.